Historia filmów o mumii - prawie sto lat egipskiej grozy

Początki - klasyczna era Universal (1932-1944)

The Mummy (1932)

Pierwsza filmowa Mumia powstała w studiu Universal w 1932 roku. Wyreżyserowana przez Karla Freunda, z Borisem Karloffem w roli tytułowego potwora, film zapoczątkował klasyczny cykl Universal Monsters. Akcja toczy się w 1921 roku - zespół archeologów odkrywa zmumifikowane ciało kapłana Imhotepa, który zostaje przywrócony do życia po odczytaniu inkantacji. Imhotep, ukrywając swoją prawdziwą tożsamość, próbuje znaleźć reinkarnację swojej ukochanej.

Film z 1932 to do dziś jeden z najwyżej cenionych horrorów ery klasycznej. To właśnie ten film ustanowił schemat fabularny, do którego Cronin wraca w 2026 roku.

Cykl kontynuacji Universal

• The Mummy's Hand (1940) - reżyseria Christy Cabanne
• The Mummy's Tomb (1942) - reżyseria Harold Young
• The Mummy's Ghost (1944) - reżyseria Reginald Le Borg
• The Mummy's Curse (1944) - reżyseria Leslie Goodwins

Kontynuacje wprowadziły nową mumię - Kharisa, granego głównie przez Lon Chaneya Jr. Filmy te coraz bardziej oddalały się od klimatu oryginału, koncentrując się na akcji i pościgach.

Era brytyjskich studiów Hammer (1959-1971)

The Mummy (1959)

Brytyjskie studio Hammer Films przejęło motyw mumii w 1959 roku. Reżyserowane przez Terence'a Fishera z Christopherem Lee w roli tytułowej, film przywrócił grozę pierwowzoru, ale w bardziej krwawej, kolorowej formie. Lee jako mumia Kharis to do dziś jedna z najbardziej ikonicznych ról aktora.

Kontynuacje Hammer

• The Curse of the Mummy's Tomb (1964)
• The Mummy's Shroud (1967)
• Blood from the Mummy's Tomb (1971)

Era rozrywki - lata 90. i 2000.

The Mummy (1999)

Stephen Sommers zrealizował dla Universal film, który całkowicie zmienił podejście do mitologii mumii. Z Brendanem Fraserem i Rachel Weisz w głównych rolach, film stał się komercyjnym hitem - zarobił ponad 415 milionów dolarów. Sommers przekształcił horror w przygodówkę w stylu Indiany Jonesa, z elementami komedii.

Sukces doprowadził do całego cyklu:

• The Mummy Returns (2001) - sequel z Brendanem Fraserem
• The Scorpion King (2002) - spin-off z The Rockiem
• The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor (2008) - trzeci film z Fraserem

Pełne porównanie tej wersji z najnowszą znajdziesz w artykule Mumia 1999 vs 2026.

Nieudana próba - Dark Universe (2017)

The Mummy (2017)

W 2017 roku Universal podjęło ambitną próbę stworzenia "Dark Universe" - cinematic universe oparty na klasycznych potworach. The Mummy z Tomem Cruise'em i Sofią Boutellą jako Ahmanet miał otworzyć tę serię. Mimo dobrego startu marketingowego film okazał się porażką krytyczną i komercyjną (zarobił 410 mln USD przy budżecie 195 mln - mało jak na blockbuster). Plany Dark Universe zostały anulowane.

Powrót do horroru - Mumia 2026

Po porażce wersji z 2017 roku Universal zrezygnował z dalszych projektów o mumii. Prawa do tytułu trafiły do New Line Cinema, które połączyło siły z Atomic Monster Jamesa Wana. Wybór Lee Cronina jako reżysera oznaczał powrót do horrorowych korzeni serii. Pełną analizę nowego filmu znajdziesz w recenzji Mumii 2026.

Mumia w innych krajach

Mumie egipskie

Egipt wyprodukował własne wersje filmów o mumiach, choć rzadko z dużym budżetem. Najbardziej znany to Al-Momia (1969) Shadiego Abdel Salama - artystyczny film o odkryciach archeologicznych w Egipcie XIX wieku. To diametralnie inne podejście niż horror amerykański.

Mumie azjatyckie

Japońskie kino również wielokrotnie sięgało po motyw mumii, najczęściej łącząc go z lokalnym folklorem yokai. Filmy te są dziś mniej znane, ale stanowią ciekawy kontekst kulturowy dla zachodniej wizji mumii.

Powiązane artykuły