Evil Dead Rise - film Lee Cronina, który otworzył mu drogę do Mumii
Evil Dead Rise - podstawowe informacje
Evil Dead Rise to amerykańsko-irlandzko-nowozelandzki horror z 2023 roku. Czwarta odsłona serii zapoczątkowanej przez Sama Raimi'ego w 1981 roku oraz reboot kontynuujący tradycję wersji z 2013 roku. Cronin świadomie odszedł od klasycznego "chatkowego" settingu, przenosząc akcję do nowoczesnego bloku mieszkalnego w Los Angeles.
| Reżyseria | Lee Cronin |
|---|---|
| Scenariusz | Lee Cronin |
| Produkcja | Sam Raimi, Rob Tapert, Bruce Campbell |
| Budżet | 19 mln USD |
| Box office | 147 mln USD |
| Premiera | 21 kwietnia 2023 |
| Czas trwania | 96 minut |
| Główne role | Alyssa Sutherland, Lily Sullivan |
Fabuła Evil Dead Rise
Akcja toczy się w Los Angeles. Siostry Beth (Lily Sullivan) i Ellie (Alyssa Sutherland) spotykają się po latach w mieszkaniu Ellie. Po trzęsieniu ziemi w podziemiu budynku odkryta zostaje stara księga - Naturom Demonto, czyli Necronomicon. Po odczytaniu inkantacji demoniczne siły opanowują mieszkanie, a Ellie staje się pierwszą ofiarą. Akcja przenosi się do walki o przetrwanie w zamkniętej przestrzeni piętra budynku.
Recenzja - co działa w filmie
Klaustrofobiczna scenografia
Cronin świadomie ogranicza przestrzeń - akcja toczy się głównie w jednym mieszkaniu i na piętrze. To rozwiązanie wykorzystuje psychologiczny aspekt zamknięcia. Widz nie ma gdzie uciekać razem z bohaterkami.
Występ Alyssy Sutherland
Aktorka grająca opętaną Ellie tworzy jeden z najmocniejszych występów horroru ostatnich lat. Jej transformacja - od matki trzech dzieci do demonicznego bytu - jest fizycznie i psychologicznie dosadna. Sutherland po tym filmie dostała wiele propozycji.
Praktyczne efekty specjalne
Większość efektów krwawych i transformacyjnych wykonana została praktycznie - protezy, animatronika, prawdziwa krew na planie. To podejście Cronin przeniósł później na produkcję Mumii 2026.
Co łączy Evil Dead Rise z Mumią 2026
Mimo różnych źródeł i settingów, oba filmy łączy kilka kluczowych elementów stylu Cronina:
- Klaustrofobiczna przestrzeń - blok mieszkalny vs. grobowiec
- Kobiece bohaterki - kobiety jako centralne postacie horroru
- Praktyczne efekty - charakteryzacja i animatronika ponad CGI
- Powolne budowanie napięcia - długie pierwsze akty
- Body horror - transformacja ciała jako element grozy
- Mitologia - kosmiczna w Evil Dead, egipska w Mumii
Sukces komercyjny i jego konsekwencje
Evil Dead Rise zarobiło 147 milionów dolarów przy budżecie 19 milionów - siedmiokrotny zwrot z inwestycji. Sukces filmu otworzył Croninowi drzwi do większych projektów. Już miesiąc po premierze studio New Line Cinema rozpoczęło rozmowy z reżyserem o Mumii 2026.
Co Cronin wziął z Evil Dead?
Praca przy serii Sama Raimi'ego dała Croninowi nie tylko sukces komercyjny, ale i dostęp do legend horroru. Bruce Campbell pojawia się jako cameo w obsadzie Mumii 2026 jako narrator prologu - to bezpośrednie pokłosie tej współpracy.
Recepcja krytyczna
Evil Dead Rise spotkał się z bardzo pozytywnym odbiorem - 85% na Rotten Tomatoes oraz 73/100 na Metacritic. Krytycy chwalili Cronina za umiejętność świeżego spojrzenia na franczyzę bez zdradzania jej korzeni. Film został też pozytywnie odebrany przez fanów oryginalnej serii - rzadkość w przypadku rebootów.
Evil Dead Rise - kontekst serii i jej dziedzictwo
Historia serii Evil Dead
Seria Evil Dead składa się z czterech głównych filmów (1981, 1987, 1992, 2013), rebootu z 2013 roku, serialu telewizyjnego (Ash vs Evil Dead, 2015-2018) oraz Evil Dead Rise (2023). Cronin to drugi reżyser, który zrealizował film z serii bez Sama Raimi'ego w fotelu reżyserskim (pierwszym był Fede Álvarez w 2013).
Pozycja w gatunku
Evil Dead Rise wpisuje się w wachlarz horrorów posiadających silną kobiecą protagonistkę - obok Hereditary, Get Out czy nowych Halloween. Cecha ta pojawia się też w fabule Mumii 2026, gdzie centralną postacią jest dr Layla Hassan.
Bruce Campbell jako producent
Bruce Campbell, który oryginalnie zagrał Asha w pierwszych Evil Dead, jest producentem Evil Dead Rise (i wszystkich kolejnych projektów z serii). Mimo że nie pojawia się w filmie jako aktor, jego wpływ na produkcję jest wyraźny. To Campbell zarekomendował Cronina jako reżysera po obejrzeniu The Hole in the Ground.
Plan na kolejne filmy
Po sukcesie Evil Dead Rise studio Sam Raimi Productions zapowiedziało kolejny film z serii - Evil Dead Burn w reżyserii Sébastiena Vaniček. Cronin nie wraca do franczyzy, ale wspiera ją jako producent wykonawczy.
Czym Evil Dead Rise NIE jest
Evil Dead Rise to nie remake oryginału z 1981 roku - to bezpośrednia kontynuacja świata przedstawionego, ale z nowymi postaciami. Nie jest też komedią - mimo że oryginalna seria miała elementy humorystyczne (szczególnie Army of Darkness), Cronin gra na poważnie. Film nie zawiera postaci Asha Williamsa ani aktora Bruce'a Campbella w roli głównej, mimo że Campbell pełni rolę producenta.